Site Loader

Zabawa w życiu dziecka to jego podstawa. Jest bardziej powszechna u dzieci niż u dorosłych. Dzieci nie mają tylu naglących spraw na głowie, dzięki czemu są w stanie swobodniej wejść i zaangażować się zabawę.

Jak, kiedy i z kim.

Zabawa u dzieci do 2 lat polega głownie na poznawaniu swojego ciała i świata za pomocą dotyku, fascynacji zabawkami i manipulowaniu nimi. W tym czasie dzieci naśladują zachowania innych, zwłaszcza bliskich im osób. 

Dzieci od 2-7 lat to już wyższa szkoła jazdy. W tym czasie pojawia się tzw. zabawa symboliczna. Dla dziecka patyk to nie tylko patyk, ale też wędka, długopis, łyżka i wszystko to co jest w stanie wyprodukować jego wyobraźnia. 

W tym czasie pojawia się też zabawa z równieśnikami. Ale zanim dojdzie do tej interakcję, dzieci bawią się obok siebie, zerkając co robi sąsiad. To zerkanie może być inspiracją dla małego osobnika, który może naśladować to co podpatrzył. Ależ to rozwijająca zabawa, która często może kończyć się wielką chęcią posiadania dokładnie tej samej zabawki co sąsiad. Znacie to? 

Później dzieci uczą się bawić w parach, a w tych zabawach można dostrzec zabawy tematyczne, oraz zabawy z regułami. Dzieci przedszkolne uczą się bawić w grupach i zanim pójdą do szkoły sprawia im to już dużą frajdę.

Po 7 roku życia dzieci preferują zabawy w grupach ale są to przeważnie grupy jednopłciowe. W wieku szkolnym zabawa nadal pełni bardzo ważną funkcję prorozwojową. Uczy dziecko przestrzegania reguł oraz współdziałania z innymi. Pozwala także odreagować nieprzyjemne napięcia i negatywne emocje. 

Dopiero później interesujące staje się spędzaniem czasu z w grupach mieszanych płciowo.

Zabawa w życiu dziecka, jakie płyną z niej korzyści?

Zabawa, stymuluje elastyczność umysłową i kreatywność. Dotyczy to głownie zabawy niezorganizowanej i swobodnej. Czyli takiej, w której dziecko jest twórcą i przewodnikiem.

Badania pokazują, że dzieci, które w trakcie szkolnych przerw miały możliwość zabawy, wracały do klasy z większą koncentracją, uwagą i możliwościami uczenia się. Co więcej, badania na zwierzętach pokazują, że zabawa, a szczególnie ta energiczna, wspomaga wzrost nowych połączeń neuronowych.

Sutton – Smith i Bruner podkreślali, że funkcja przystosowawcza to jedno z ważniejszych ról zabawy. Podczas niej dziecko ma możliwość poznawania świata, ale co ważniejsze uczy się siebie. Dzieci w bezpiecznych warunkach sprawdzają i uczą się własnych zachowań i pomysłów.

Dziecko+zabawa=rozwój

Zabawa odgrywa niesamowicie ważną rolę w rozwoju dziecka. Czy wiedzieliście, że dzięki zabawie dzieci mogą uczyć się swojej niezależności od dorosłych? Uczą się co lubią, a czego nie. Słowem, lepiej poznają siebie. Mogą doskonalić swoje umiejętności nawiązywania nowych relacji i uczyć się je utrzymywać.  

Zabawa to też świetna okazja do nauki nowych umiejętności, przydatnych w dorosłym życiu. Podczas zabawy dzieci mogą także trenować zadania, które będą musiały wykonać gdy dorosną – takie jak np. zarządzanie finansami. 

Zabawa w życiu dziecka a radzenie sobie z emocjami

Co dla mnie jako psychologa jest ważne to to, że dzieci mogą przetestować w zabawie różne doświadczenia emocjonalne, takie jak agresja i ciekawość seksualna, bez ryzyka negatywnych konsekwencji.

I tu właśnie zaczynają się schody ale nie dla dzieci ale często dla nas, dorosłych. Z mojej zawodowej obserwacji wynika, że rodzicom trudno jest obserwować gdy ich dzieci wcielając się w jakąś role, zachowują się w sposób, który w normalnym, codziennym życiu byłby nieakceptowalny. Plują, używają brzydkich słów, przewracają, uderzają. Okazuje się, że to co widzimy to tylko wierzchołek góry lodowej. Zachowanie dziecka w trakcie aktywności zabawowej, może być przejawem czegoś co dziecko nosi w sobie, emocji, które są dla niego trudne w przeżyciu.

Pamiętajcie, że jeśli dwie strony dobrze się bawią i nikomu i niczemu nic nie zagraża, to nie trzeba owej zabawy przerwać! Na pewno nie od razu. Może warto poprzyglądać się jej i zastanowić: czemu takie zachowanie dziecko wybrało? Często jest to potrzeba testowania, rozładowania napięcia czy energii, odtworzenia czegoś co spotkało je w realnym życiu. Jeśli będziemy takich zachowań zabraniać czy karać je, możemy pozbawić dziecko potrzebnego mu wentylu.

Czy zabawa może być terapeutyczna?

Tak. Istnieje coś takiego jak terapia zabawą. Jest to podejście psychoterapeutyczne, stosowane przede wszystkim u dzieci w wieku od 3 do 12 lat. Służy ono swobodnemu wyrażaniu stłumionych myśli i emocji poprzez zabawę. Zabawa terapeutyczna zwykle odbywa się w bezpiecznym, wygodnym pokoju zabaw, w którym na dziecko nakłada się bardzo niewiele zasad lub ograniczeń, zachęcając do swobodnej wypowiedzi i pozwalając terapeucie obserwować wybory, decyzje i styl zabawy dziecka. Celem jest pomoc dzieciom w uczeniu się wyrażania siebie w zdrowszy sposób, w zwiększaniu szacunku i empatii oraz w odkrywaniu nowych i bardziej pozytywnych sposobów rozwiązywania problemów.

Na koniec kilka ważnych zasad dobrej zabawy, o których często zapominamy:

  • Zabawa jest przede wszystkim wyrazem wolności. Kiedy jesteśmy w zabawie nie czujemy, że inni nas do niej zmuszają. 
  • Z zabawy zawsze można zrezygnować.
  • Zabawie nie zawsze towarzyszą uśmiechy i śmiechy, a uśmiechy i śmiech nie są zawsze wyrazem zabawy.
  • Zabawie towarzyszy uczucie „Tak, właśnie to chcę teraz robić”.

A co Ty myślisz o zabawie? Jak według Ciebie wpływa ona na rozwój dziecka?

Bibliografia:

Landreth Garry L. (2016). Terapia zabawą. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

Trempała J. (2011). Psychologia rozwoju człowieka. Podręcznik akademicki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

———————————————————————————

Zainteresuje Cię również:

cykl dotyczący przygotowania do rodzicielstwa „Psychowyprawka”:

Podziel się wiedzą i obowiązkami z partnerem

Pożegnaj stare, powitaj nowe

Co to jest połóg? Przygotuj się na ten wyjątkowy czas.

Kilka podstawowych pytań przed podjęciem wyjątkowej roli rodzica

Jak wychować dziecko, czyli pytanie, które zadaje sobie każdy rodzic.

Porównywanie się do innych, przydatna czy szkodliwa praktyka?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *